دانشگاه بن از دانشجوی ایرانی شهریه نمی‌گیرد و قاعده زبانش با بیشتر دانشگاه‌های آلمان فرق دارد: برای ثبت درخواست کارشناسی مدرک B2 آلمانی کافی است و سطح بالاتر را روز ثبتنام می‌خواهند. همین یک جمله برای خیلی از متقاضیانی که هنوز وسط کلاس زبان‌اند چند ماه زمان می‌خرد. ولی دام هم دارد.
«B2 برای درخواست، C1 برای ثبتنام» در عمل یعنی چه؟
یعنی دو تاریخ دارید، نه یکی. تا مهلت درخواست باید مدرک B2 دستتان باشد. تا روز ثبتنام باید DSH-2 یا سطح C1 را هم گرفته باشید.
فرض کنید در خرداد B2 را قبول شده‌اید و تا ۱۵ ژوئیه درخواست می‌دهید. دانشگاه پرونده‌تان را بررسی میکند و ممکن است جواب مثبت بگیرید. اما اگر تا شروع ترم به سطح بالاتر نرسید، آن جواب مثبت به کارت دانشجویی تبدیل نمیشود. فاصله B2 تا C1 را دست‌کم نگیرید؛ برای بیشتر زبان‌آموزها چند ماه کار تمام‌وقت است.
دانشگاه در صفحه پذیرش از دورههای آمادگی DSH هم نام برده است. آزمون DSH فقط در آلمان برگزار میشود، پس اگر از ایران می‌آیید باید از قبل معلوم کنید کدام مدرک را کجا می‌گیرید. معادل‌های پذیرفته‌شده را در صفحه مدارک زبان آلمانی مورد قبول دانشگاه‌ها فهرست کرده‌ایم.
دانشگاه بن در کدام رشته‌ها نام بزرگی دارد؟
ریاضیات، اقتصاد و فیزیک. این را از روی جایزه‌ها میشود دید: پتر شولتسه (۲۰۱۸) و گرد فالتینگس مدال فیلدز گرفته‌اند، راینهارد زلتن نوبل اقتصاد ۱۹۹۴ را برده و ولفگانگ پاول نوبل فیزیک ۱۹۸۹ را.
دانشگاه در سال ۱۸۱۸ تأسیس شده و طبق آمار مقدماتی دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۳۱٬۳۱۸ دانشجو دارد. نزدیک ۵٬۲۸۵ نفرشان از خارج آمدهاند، یعنی تقریباً ۱۷ درصد. بن از ۲۰۱۹ دانشگاه برتر (Exzellenzuniversität) است، این عنوان برای ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۳ تمدید شده و هشت خوشه تعالی دارد.
کنار این سه رشته، علوم کشاورزی و علوم کامپیوتر و هوش مصنوعی هم در برنامه‌های درسی‌اش پررنگ‌اند. این برداشت از فهرست رشته‌هاست و ادعای رتبه نیست. دانشگاه عضو گروه U15 هم هست، یعنی پانزده دانشگاه جامع پژوهش‌محور آلمان که دانشکده پزشکی دارند.
چرا حتی برای رشته بدون محدودیت هم باید درخواست رسمی بدهید؟
چون بن این را شرط کرده است: متقاضی غیر اروپایی همیشه باید درخواست ثبت کند، حتی اگر رشته محدودیت پذیرش نداشته باشد. دانشجوی آلمانی در چنین رشته‌ای مستقیم ثبتنام میکند. شما نه.
درخواست آنلاین و مستقیم به دانشگاه می‌رود و صفحه پذیرش نامی از uni-assist نبرده است. بازه زمانی برای دارندگان مدرک غیر اروپایی این است:
| ترم شروع | باز شدن درخواست | آخرین روز |
|---|---|---|
| زمستانه | ژوئن | ۱۵ ژوئیه |
| تابستانه | اوایل دسامبر | ۱۵ ژانویه |
پنجره کوتاه است، حدود شش هفته. مدارک ترجمه‌شده باید پیش از باز شدن سامانه آماده باشد.
دیپلمه‌ها دقت کنند: ایالت نوردراین-وستفالن دیگر اشتودینکالج دولتی ندارد و در صفحههای دانشگاه بن هم کالجی دیده نمیشود. مسیرهای جایگزین را در راهنمای اشتودینکالج در آلمان ببینید.
ارشد در بن: کدام برنامهها انگلیسیاند و مهلتشان کی است؟
چهار برنامه در فهرست دانشگاه برچسب «فقط انگلیسی» دارند:
- Artificial Intelligence M.Sc.
- Agricultural and Food Economics M.Sc.
- Agricultural Sciences and Resource Management in the Tropics and Subtropics M.Sc.
- Applied Linguistics M.A.
مهلت واحدی وجود ندارد. هر برنامه روند خودش را دارد و پرونده را خود دانشکده بررسی میکند، نه یک دفتر مرکزی. نتیجه عملی این است که اگر برای دو برنامه اقدام می‌کنید، دو تقویم و دو فهرست مدرک جدا لازم دارید.
مهندس کشاورزی یا فارغ‌التحصیل صنایع غذایی در بن گزینه‌هایی دارد که در کمتر دانشگاهی پیدا میشود. برای فارغ‌التحصیل کامپیوتر هم ارشد هوش مصنوعی هست؛ درباره این مسیر در صفحه تحصیل علوم کامپیوتر در آلمان بیشتر نوشته‌ایم. شرایط عمومی مقطع را هم در راهنمای کارشناسی ارشد بخوانید.
ماهی چقدر برای زندگی در بن کنار بگذارید؟
بن ارزان نیست، ولی از همسایه بزرگش کلن ارزان‌تر است. میانه اجاره یک اتاق در خانه اشتراکی برای ترم زمستانه ۲۰۲۶/۲۷ در بن ۵۶۵ یورو گزارش شده؛ همین رقم در کلن ۶۴۰ یورو و میانگین کشوری حدود ۵۱۰ یورو است.
هزینه ترم ۳۶۳٫۰۷ یورو است و ۲۲۶٫۸۰ یورویش بلیت سراسری است که با آن در قطارهای منطقه‌ای کل آلمان سفر می‌کنید. ترم تابستانه ۲۰۲۶ این رقم ۳۴۵٫۰۷ یورو بود، پس انتظار افزایش سالانه را داشته باشید.
خود شهر ۳۲۳٬۵۸۷ نفر جمعیت دارد (پایان ۲۰۲۵). پایتخت سابق آلمان غربی است و به‌خاطر دفترهای سازمان ملل و مقر DAAD و DFG فضایی بین‌المللی‌تر از اندازه‌اش دارد. فاصله‌اش تا کلن کوتاه است و خیلی‌ها بین این دو شهر رفت‌وآمد روزانه دارند. برآورد کامل مخارج ماهانه در صفحه هزینه‌های تحصیل و زندگی در آلمان آمده است.
بن را در فهرستتان بگذارید یا نه؟
بگذارید اگر ریاضی، فیزیک، اقتصاد یا کشاورزی می‌خوانید و دنبال دانشگاهی بدون شهریه با اعتبار پژوهشی بالا هستید. بگذارید اگر آلمانی‌تان در مرز B2 است و به آن چند ماه فاصله تا ثبتنام نیاز دارید.
نگذارید اگر مهندسی مکانیک یا عمران می‌خواهید. بن دانشگاه فنی نیست و برای این رشته‌ها باید به دانشگاه‌هایی مثل RWTH آخن در همین ایالت نگاه کنید. و اگر فقط دیپلم دارید، اول مسئله کالج را حل کنید و بعد به بن فکر کنید.
مقایسه بن با دانشگاه‌های دیگر را می‌توانید از فهرست دانشگاه‌های دولتی آلمان شروع کنید.
