مدرک زبان برای تحصیل در آلمان یک جواب واحد ندارد و به سه چیز بستگی دارد: زبان تدریس رشته، مقطع، و اینکه از اشتودینکالج رد می‌شوید یا نه. برای رشته آلمانیزبان، TestDaF با نمره ۴ در هر چهار بخش یا DSH-2 در همه دانشگاهها کافی است. برای اشتودینکالج معمولاً B1 میخواهند. برای رشته انگلیسیزبان، آیلتس یا تافل.
کدام مدرکهای آلمانی در همه دانشگاهها پذیرفته میشوند؟
چهار مدرک اصلی و چند مدرک معافکننده. مبنای این فهرست یک آیین‌نامه مشترک بین کنفرانس رؤسای دانشگاهها (HRK) و وزرای فرهنگ ایالت‌ها (KMK) است که به اختصار RO-DT نام دارد و آخرین نسخه‌اش در نوامبر ۲۰۲۵ تصویب شده است. هر مدرکی که در این آیین‌نامه آمده، برای همه رشته‌ها اعتبار دارد.
| مدرک | نتیجه لازم برای همه رشته‌ها | کجا آزمون می‌دهید |
|---|---|---|
| TestDaF | دست‌کم TDN 4 در هر چهار بخش | مراکز مجاز در بیش از ۱۰۰ کشور |
| DSH | نتیجه کلی DSH-2 | فقط در آلمان، نزد دانشگاهها |
| بخش آلمانی آزمون FSP | قبولی در آزمون پایانی اشتودینکالج | اشتودینکالج |
| DSD II | دیپلم زبان آلمانی KMK، سطح دوم | مدارس آلمانیزبان خارج از آلمان |
| telc Deutsch C1 Hochschule | قبولی | مراکز telc |
| Goethe-Zertifikat C2 (GDS) | قبولی | مؤسسه گوته |
| ÖSD C2 | قبولی | مراکز ÖSD |
فهرست TUM دقیقاً همین است: DSH-2، TestDaF با ۴ در همه بخش‌ها، DSD II، telc C1 Hochschule، گوته C2 و ÖSD C2. اگر دانشگاه دیگری را در نظر دارید، انتظار همین ترکیب را داشته باشید.
آیین‌نامه به دانشگاهها اجازه داده برای بعضی رشته‌ها سطح ورودی پایین‌تری تعیین کنند، به شرط اینکه دانشجو متعهد شود زبانش را بالا ببرد. همچنین می‌توانند برای رشته‌ای خاص DSH-1 را بپذیرند یا DSH-3 بخواهند. پس «قاعده عمومی» را بدانید، ولی شرط همان برنامه را هم بخوانید.
تکلیف مدرکهای B2 و C1 گوته و ÖSD چیست؟
این مدرک‌ها فقط در بعضی برنامهها قبول میشوند. جمله DAAD صریح است: Goethe-Zertifikat B2 و C1 و ÖSD B2 و C1 «تنها برای برخی رشته‌ها» پذیرفته میشوند. اشتباه رایج همین‌جاست. داوطلب یک سال برای C1 گوته وقت میگذارد و بعد می‌بیند دانشگاه هدفش آن را در فهرست ندارد.
مدرک C1 گوته در فهرست مدرکهای معافکننده آیین‌نامه RO-DT نیامده است. بعضی دانشگاهها آن را می‌پذیرند، اما این تصمیم خود دانشگاه است و باید برای هر برنامه جدا بپرسید. اگر هنوز آزمون را انتخاب نکرده‌اید، امن‌ترین انتخاب آزمون TestDaF یا telc C1 Hochschule است. درباره خود آزمون‌های گوته و ÖSD صفحه‌های جدا داریم.
نمره TestDaF و DSH را چطور بخوانیم؟
TestDaF سه سطح دارد: TDN 3، TDN 4 و TDN 5. شرط عمومی دانشگاهها TDN 4 در تک‌تک بخش‌هاست و TDN 5 بالاتر از حد لازم حساب میشود. در نسخه دیجیتال، که روی کامپیوتر و در مرکز آزمون برگزار میشود، هر بخش ۰ تا ۲۰ امتیاز دارد:
| امتیاز هر بخش | سطح |
|---|---|
| ۰ تا ۴ | پایین‌تر از TDN 3 |
| ۵ تا ۹ | TDN 3 |
| ۱۰ تا ۱۵ | TDN 4 |
| ۱۶ تا ۲۰ | TDN 5 |
مدت بخش‌ها حدوداً این است: خواندن ۵۵ دقیقه، شنیدن ۴۰، نوشتن ۶۰ و صحبت‌کردن ۳۵ دقیقه. یک امکان کمترشناخته هم وجود دارد: اگر در فاصله شش ماه چند بار TestDaF دیجیتال بدهید، میتوانید کارنامه ترکیبی بگیرید که بهترین نتیجه هر بخش را کنار هم میگذارد. برای کسی که سه بخش را ۴ گرفته و در نوشتن ۹ امتیاز مانده، این یعنی لازم نیست همه چیز دوباره خوب از آب دربیاید.
DSH سه پله دارد. DSH-2 برای همه رشته‌ها کافی است، DSH-1 پایین‌تر و DSH-3 بالاتر از آن است. این آزمون در ایران برگزار نمی‌شود.
با وضعیت شما کدام آزمون منطقی‌تر است؟
اگر در ایران هستید و میخواهید با مدرک نهایی اپلای کنید، TestDaF. اگر قرار است دوره زبان را در آلمان بگذرانید، DSH همان دانشگاه. و اگر دیپلمه‌اید و از کالج می‌گذرید، هیچ‌کدام. جدول زیر همین را برای حالت‌های رایج باز کرده است.
| وضعیت شما | مدرکی که دنبالش بروید | چرا |
|---|---|---|
| در ایران هستید، رشته آلمانیزبان، ورود مستقیم | TestDaF با ۴ در هر بخش، یا telc C1 Hochschule اگر به مرکزش دسترسی دارید | هر دو در مقررات سراسری آمده‌اند و بیرون از آلمان گرفته میشوند |
| پذیرش مشروط دارید و دوره زبان را در آلمان می‌گذرانید | DSH-2 | خود دانشگاه برگزارش می‌کند و دوره زبان برای همان آزمون طراحی شده |
| دیپلمه‌اید و مسیرتان اشتودینکالج است | B1 یا B2 برای ورود | بخش آلمانی آزمون پایانی کالج بعدا جای مدرک زبان را می‌گیرد |
| هدف پزشکی یا دندانپزشکی است | بالاتر از حداقل: DSH-3 یا مدرک C2 | حداقل را می‌پذیرند، ولی در رقابت امتیاز کمی می‌گیرد |
| رشته انگلیسیزبان، بدون کالج | آیلتس آکادمیک یا تافل iBT | برنامه از مدرک آلمانی معاف است |
| از مدرسه آلمانی DSD II دارید | هیچ | خودش مدرک کامل است |
انتخاب آزمون به مقطع هم ربط دارد. بیشتر کارشناسی‌ها آلمانی‌زبان‌اند و بیشتر برنامههای انگلیسیزبان در مقطع بالاتر؛ صفحه‌های پذیرش لیسانس و پذیرش ارشد را با همین نگاه بخوانید.
از B1 تا TestDaF: برنامه نمونه برای ورودی زمستانه ۲۰۲۷/۲۸
کسی که در پاییز ۲۰۲۶ مدرک B1 دارد و ددلاینش ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۷ است، باید آزمون ۱۴ آوریل را هدف اصلی بگیرد و آزمون ۳ مارس را شانس اول. آزمون ۸ ژوئن فقط ذخیره است. برنامه‌اش این شکلی میشود:
| زمان | کار |
|---|---|
| اکتبر ۲۰۲۶ تا فوریه ۲۰۲۷ | تمام کردن B2 و ورود به C1؛ از همان ابتدا تمرین با قالب چهار بخش آزمون، نه فقط کتاب درسی |
| نیمه فوریه ۲۰۲۷ | ثبتنام آزمون ۳ مارس. در تاریخ‌های اخیر، ثبتنام ۱۰ تا ۱۳ روز پیش از آزمون بسته شده است |
| ۳ مارس ۲۰۲۷ | آزمون اول؛ نتیجه حدود سه هفته بعد |
| ۱۴ آوریل ۲۰۲۷ | آزمون دوم برای بخش‌هایی که زیر ۱۰ امتیاز مانده؛ نتیجه اوایل مه |
| حدود ۲۰ مه ۲۰۲۷ | ارسال پرونده کامل، هشت هفته پیش از مهلت |
| ۸ ژوئن ۲۰۲۷ | فقط اگر هنوز یک بخش مانده؛ نتیجه اواخر ژوئن می‌آید و حاشیه‌ای باقی نمی‌گذارد |
چرا دو آزمون؟ به خاطر کارنامه ترکیبی. فرض کنید در مارس خواندن ۱۲، شنیدن ۱۱، صحبت‌کردن ۱۰ و نوشتن ۸ بگیرید. با یک بخشِ زیر ۱۰، این کارنامه برای دانشگاه کافی نیست. اگر در آوریل نوشتن را به ۱۱ برسانید، حتی اگر شنیدن آن روز ۹ شود، کارنامه ترکیبی بهترینِ هر بخش را برمی‌دارد: ۱۲، ۱۱، ۱۰ و ۱۱. همان «۴ در ۴» که لازم داشتید.
دو هشدار صادقانه. اول، ما عدد رسمی‌ای نداریم که بگوید رسیدن از B1 به سطح این آزمون چند ماه طول می‌کشد؛ به ساعت‌های مطالعه در هفته و کیفیت کلاس بستگی دارد. اگر تا فوریه به C1 نزدیک نشده‌اید، آزمون شتاب‌زده فقط پول و روحیه را هدر می‌دهد و ورودی بعدی انتخاب عاقلانه‌تری است. دوم، ظرفیت. وقتی در یک کشور فقط یک مرکز تاریخ آزمون دارد، ثبتنام را به روزهای آخر نگذارید. جای این برنامه زبانی در کل مسیر اپلای را در نقشه راه ۱۲ ماهه پذیرش ببینید.
آزمون در ایران: وضعیت مراکز TestDaF در ۲۰۲۶
در جست‌وجوی مراکز مؤسسه g.a.s.t. در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، هشت مرکز مجاز در ایران فهرست شده بود: چهار مورد در تهران، دو مورد در اصفهان و یکی در هر یک از شهرهای رشت و شیراز. نکته ناخوشایند این است که در آن تاریخ فقط مرکز شیراز برای شش ماه بعد تاریخ آزمون نشان می‌داد و بقیه در بخش «در حال حاضر آزمونی برگزار نمی‌کنند» بودند. این وضعیت تغییر می‌کند، پس پیش از برنامه‌ریزی خودتان فهرست را نگاه کنید.
تاریخ‌های جهانی بعدی TestDaF دیجیتال: ۱۲ نوامبر و ۱۰ دسامبر ۲۰۲۶، ۲۰ ژانویه، ۳ مارس، ۱۴ آوریل و ۸ ژوئن ۲۰۲۷. نتیجه نسخه دیجیتال حدود سه هفته و نسخه کاغذی حدود شش هفته بعد می‌آید. هزینه آزمون فقط داخل پرتال ثبتنام نشان داده میشود و ما رقم رسمی برای ایران نداریم که اینجا بنویسیم. اینکه نتیجه باید چند هفته قبل از مهلت در دست باشد را در صفحه ددلاین‌های اپلای حساب کرده‌ایم.
برای اشتودینکالج چه سطحی از آلمانی لازم است؟
حداقل B1، و هر چه بالاتر بهتر. انجمن اشتودین‌کالج‌ها حداقل را B1 اعلام کرده، DAAD از B1 تا B2 صحبت می‌کند و خود کالج شما را تا C1 می‌رساند. اما «حداقل» با «کافی برای قبولی» فرق دارد، چون متقاضی بیشتر از ظرفیت است.
- هامبورگ: B2 یا بالاتر میخواهد و آزمون ورودی ندارد؛ رتبه‌بندی با مدرک زبان و نمره‌های مدرسه است. اینجا مدرک قوی‌تر مستقیماً یعنی شانس بیشتر.
- فرانکفورت: مدرک B1، یا TestDaF با ۳ در هر چهار بخش، یا telc B1، یا گواهی گذراندن دوره B2 را قبول می‌کند و بعد آزمون ورودی آلمانی می‌گیرد.
- هانوفر: برای دعوت به آزمون ورودی B1 کافی است.
خبر خوب این مسیر: بخش آلمانی آزمون FSP خودش مدرک زبان کامل برای همه رشته‌هاست. یعنی کسی که اشتودینکالج را تمام می‌کند دیگر به TestDaF یا DSH نیاز ندارد.
آزمون ورودی کالج‌ها چه چیزی از آلمانی شما می‌سنجد؟
بعضی کالج‌ها فقط آلمانی را می‌سنجند، مثلا با آزمون کوتاهی به نام C-Test، و بعضی کنارش ریاضی یا درس تخصصی هم میخواهند. مدرک B1 شما را به جلسه آزمون می‌رساند؛ قبولی را نتیجه همان روز تعیین می‌کند.
| کالج | بخش زبان آزمون ورودی | نکته |
|---|---|---|
| فرانکفورت | فقط C-Test آلمانی | حضوری؛ حداکثر سه بار میشود شرکت کرد |
| هانوفر | C-Test آلمانی به اضافه ریاضی یا درس‌های دوره | هزینه آزمون ۵۰ یورو |
| کارلسروهه (KIT) | آزمون زبان onSET به اضافه ریاضی | روی هم حدود سه ساعت؛ فقط دوره T دارد |
| هایدلبرگ | آزمون ورودی | برای درخواست، آلمانی B2 یا بالاتر لازم است |
| هامبورگ | آزمون ندارد | مدرک B2 که بیش از سه سال از صدورش نگذشته باشد |
راه دیگری هم هست که زبان بالاتری میخواهد: شرکت در آزمون FSP بدون گذراندن کالج. KIT برای آن دست‌کم B1 میخواهد، ایالت نوردراین-وستفالن B2، و فرانکفورت TestDaF با دست‌کم ۱۴ امتیاز یا DSH-1 یا C1. خود فرانکفورت نرخ قبولی این راه را بسیار پایین توصیف کرده است. صفحه‌های KIT و هایدلبرگ مسیر کالج هر دانشگاه را جداگانه توضیح داده‌اند.
برنامههای انگلیسیزبان چه مدرکی میخواهند؟
مدرک انگلیسی به جای آلمانی، با نمره‌ای که هر دانشگاه خودش تعیین می‌کند. نمونه TUM تصویر خوبی از یک دانشگاه سخت‌گیر می‌دهد:
- تافل iBT: ۸۸. نسخه Home Edition پذیرفته است؛ MyBest و تافل ITP نه.
- آیلتس آکادمیک: ۶٫۵.
- کمبریج CAE یا CPE با نمره A تا C.
- PTE آکادمیک: ۶۵.
uni-assist می‌تواند آیلتس، تافل و کمبریج را آنلاین راستی‌آزمایی کند. بعضی دانشگاهها گواهی تحصیل به زبان انگلیسی را هم به عنوان مدرک قبول دارند، ولی دانشگاههای ایران کمتر مشمول آن میشوند و نباید رویش حساب کرد. اینکه برنامه انگلیسیزبان کجا پیدا میشود و کجا کمیاب است، موضوع صفحه تحصیل به انگلیسی در آلمان است.
مدرک زبان را در کدام مرحله باید در دست داشته باشید؟
در سه مرحله، و هر کدام قاعده خودش را دارد: هنگام اپلای، هنگام ثبتنام، و در روز وقت سفارت. اشتباه رایج این است که فقط اولی را ببینید.
- اپلای. در uni-assist همه مدارک، از جمله مدرک زبان، باید پیش از پایان مهلت در پرتال باشد. اینکه دانشگاهی اجازه بدهد مدرک زبان بعدا برسد را فقط از صفحه همان برنامه میشود فهمید؛ فرض را بر این نگذارید.
- ثبتنام. اگر پذیرش شما به شرط زبان صادر شده، بدون مدرک نهایی وارد رشته نمی‌شوید و اول باید دوره زبان و آزمون را بگذرانید.
- ویزا. سفارت آلمان در تهران مدرک زبانی میخواهد که در روز وقت سفارت بیش از یک سال از صدورش نگذشته باشد و هم‌سطحِ چیزی باشد که برای شروع دوره لازم است. برای رشته انگلیسیزبان، آیلتس یا تافل.
نتیجه مورد سوم جالب است. کارنامه TestDaF از نظر دانشگاه تاریخ انقضا ندارد، اما اگر آن را دو سال پیش گرفته باشید، برای سفارت کهنه است. پس آزمون را نه خیلی دیر بدهید و نه خیلی زود.
ما ویزا نمی‌گیریم و قول ویزا هم نمی‌دهیم؛ چنین وعده‌ای خلاف قانون است و تصمیم فقط با سفارت است. این را می‌گوییم تا مدرکی که برای پذیرش می‌گیرید در مرحله بعد هم به کارتان بیاید. جزئیات آن مرحله در صفحه ویزای تحصیلی آلمان است.
بدون مدرک نهایی زبان هم میشود پذیرش گرفت؟
در بعضی دانشگاهها بله، به شکل پذیرش مشروط: دانشگاه شما را می‌پذیرد به شرط آنکه پیش از شروع رشته، دوره زبان مقدماتی را بگذرانید و آزمون DSH را قبول شوید. این راه واقعی است، ولی «بدون زبان» نیست.
چهار چیز را درباره‌اش بدانید:
- خود دوره زبان مقدماتی هم مدرک آلمانی میخواهد. uni-assist صریح نوشته که برای کالج و دوره زبان پیش از دانشگاه همیشه مدرک آلمانی لازم است.
- مهلت این دوره‌ها در بسیاری از دانشگاهها زودتر از مهلت خود رشته است.
- سفارت تهران برای این گروه فهرست انتظار جدا دارد، همان فهرستی که متقاضیان کالج در آن ثبتنام میکنند، و در توضیح آن آمده که پذیرش مشروط ممکن است.
- در مدت دوره زبان، بیمه درمانی معمولا خصوصی است و خرج زندگی همان است که برای دانشجو حساب میشود.
این مسیر یک سال به راه شما اضافه می‌کند، ولی آلمانی را در خود آلمان یاد می‌گیرید. مقایسه آن با راه‌های دیگر را در صفحه تحصیل در آلمان بدون مدرک زبان نوشته‌ایم.
اگر رشته انگلیسیزبان است، آلمانی کجا به کارتان می‌آید؟
برای پذیرش لازم نیست، برای تقریبا هر چیز دیگری لازم میشود. و اول باید دید رشته انگلیسیزبان اصلا در مقطع شما پیدا میشود یا نه.
طبق آمار کنفرانس روسای دانشگاهها برای ترم زمستانه ۲۰۲۵/۲۶، فقط ۳٫۷ درصد برنامههای مقطع اول به انگلیسی‌اند، در برابر ۱۸٫۲ درصد در مقاطع بالاتر. پایگاه برنامههای بین‌المللی DAAD در اکتبر ۲۰۲۶ همین تصویر را می‌داد: ۲۳۷ کارشناسی کاملا انگلیسی در برابر ۱٬۵۸۷ ارشد. یعنی دیپلمه‌ای که میخواهد از آلمانی فرار کند انتخاب‌های کمی دارد.
بعد از پذیرش هم آلمانی چند جا سر راهتان سبز میشود:
- بورس بنیادها. بنیاد کنراد آدناور تا شروع تحصیل آلمانی B2 میخواهد، بنیاد رزا لوکزامبورگ هم B2، و درخواست بنیاد فریدریش ابرت باید به آلمانی نوشته شود. فهرست کامل در صفحه بورسیه‌های آلمان.
- اقامت دائم. دارنده کارت آبی با آلمانی B1 بعد از ۲۱ ماه می‌تواند درخواست بدهد و با A1 بعد از ۲۷ ماه.
- تابعیت. آلمانی B1 شرط است.
- همسر. همسر دانشجو برای پیوستن به او باید آلمانی پایه در سطح A1 داشته باشد.
پس حتی با پذیرش انگلیسی، از ترم اول کلاس آلمانی بروید. مسیر کار و اقامت را در صفحه کار دانشجویی و اقامت بعد از تحصیل بخوانید.
متقاضیان در مدرک زبان کجا اشتباه میکنند؟
بیشتر در انتخاب آزمون و در تاریخ‌ها، کمتر در خود زبان. هفت خطایی که زیاد می‌بینیم:
- شروع از آزمون به‌جای برنامه. یک سال برای گوته C1 وقت می‌گذارند و بعد می‌فهمند دانشگاه هدف آن را در فهرست ندارد.
- نگاه به جمع نمره. در TestDaF جمع مهم نیست. سه بخشِ ۱۵ و یک بخشِ ۹ یعنی شرط دانشگاه را ندارید.
- حساب کردن تاریخ آزمون به‌جای تاریخ کارنامه. نتیجه نسخه کاغذی حدود شش هفته بعد می‌آید.
- مدرک کهنه برای سفارت. بیش از یک سال، و باید دوباره امتحان بدهید.
- B1 برای هامبورگ. حداقل عمومی کالج‌ها B1 است، ولی هامبورگ B2 میخواهد و رتبه‌بندی‌اش با همان مدرک است.
- تافل اشتباه. TUM نمره MyBest و آزمون ITP را نمی‌پذیرد. درباره آزمون دولینگو هم پیش از ثبتنام، فهرست همان دانشگاه را ببینید.
- مدرک انگلیسی برای مسیر کالج. رشته بعدی هر زبانی داشته باشد، کالج آلمانی میخواهد.
فهرست بقیه مدارک پرونده، از ریزنمرات تا ترجمه، در صفحه شرایط و مدارک پذیرش دانشگاه آلمان آمده است.
کجا شرط زبان سخت‌تر از قاعده عمومی است؟
در پزشکی و رشتههای نزدیک به آن. دانشگاه گرایفسوالد برای پزشکی و دندانپزشکی سطح C2 میخواهد و برای داروسازی و روانشناسی C1. در فرایبورگ حداقل رسمی برای پزشکی همان DSH-2 یا TestDaF با ۴ در هر بخش است، ولی در جدول امتیازدهی فقط ۵ امتیاز از ۱۵ امتیاز زبان را می‌گیرد؛ ۱۵ امتیاز کامل به DSH-3 یا مدرکهای هم‌سطح آن می‌رسد. یعنی حداقل را دارید، اما در رقابت عقب می‌مانید. جزئیات در راهنمای تحصیل پزشکی در آلمان آمده است.
یک جمع‌بندی عملی: اول برنامه را انتخاب کنید، بعد آزمون را. برعکسش گران تمام میشود.
