هزینه تحصیل در آلمان را اجاره خانه تعیین می‌کند، نه دانشگاه. بیشتر دانشگاه‌های دولتی شهریه نمی‌گیرند و در هر ترم فقط مبلغی به نام سمستربایتراگ می‌خواهند؛ در مقابل، زندگی طبق برآورد DAAD ماهی ۹۰۰ تا ۱٬۲۰۰ یورو خرج دارد. پس سوال درست این نیست که «دانشگاه چقدر میگیرد؟». سوال درست این است: در کدام شهر زندگی می‌کنید؟
یک دانشجو در آلمان ماهی چقدر خرج می‌کند؟
حدود ۱٬۰۰۰ یورو، با فاصله زیاد میان شهرها. دقیق‌ترین تفکیکی که در دست داریم از بیست‌ودومین پیمایش اجتماعی دانشجویان است که DAAD آن را نقل می‌کند. داده‌های آن مربوط به سال ۲۰۲۱ است و از آن زمان اجاره و بیمه بالا رفته، پس ستون دوم جدول را هم ببینید.
| قلم هزینه | پیمایش دانشجویی (داده ۲۰۲۱) | آنچه برای ۲۰۲۶ می‌دانیم |
|---|---|---|
| اجاره با قبوض | ۴۱۰ یورو | میانگین اتاق WG: ۵۱۲ یورو |
| خوراک | ۱۹۸ یورو | برآورد RWTH برای آخن: ۲۰۰ تا ۳۰۰ یورو |
| سلامت و بیمه | ۱۰۰ یورو | بیمه دولتی دانشجویی: حدود ۱۴۱ تا ۱۵۲ یورو |
| رفت‌وآمد | ۸۹ یورو | بلیت سراسری دانشجویی: ۳۷٫۸۰ یورو در ماه، معمولاً داخل سمستربایتراگ |
| تفریح و ورزش | ۶۵ یورو | رقم تازه‌ای منتشر نشده |
| پوشاک | ۴۶ یورو | رقم تازه‌ای منتشر نشده |
| تلفن، اینترنت و عوارض رادیو و تلویزیون | ۳۲ یورو | عوارض: ۱۸٫۳۶ یورو برای هر واحد مسکونی |
| وسایل درسی | ۳۱ یورو | رقم تازه‌ای منتشر نشده |
| سهم ماهانه سمستربایتراگ | ۳۶ یورو | بسته به دانشگاه ۱۴ تا ۶۸ یورو |
جمع ستون ۲۰۲۱ کمی بیشتر از ۱٬۰۰۰ یورو میشود. دانشگاه RWTH آخن در برگه هزینه‌های ۲۰۲۶ خود صریح‌تر است: دستکم ۱٬۱۰۰ یورو در ماه، که ۴۰۰ تا ۶۰۰ یورویش اجاره است. آخن شهر گرانی هم نیست.
عوارض رادیو و تلویزیون برای هر خانه یک بار پرداخت میشود. اگر با سه نفر هم‌خانه باشید، سهم هر نفر به حدود ۶ یورو می‌رسد.
سمستربایتراگ (Semesterbeitrag) چیست و هر دانشگاه چقدر میگیرد؟
سمستربایتراگ مبلغی است که هر دانشجو در هر ترم می‌پردازد تا ثبت‌نامش تمدید شود. DAAD دامنه آن را ۷۰ تا ۴۳۰ یورو اعلام کرده است. این پول شهریه نیست؛ خرج سازمان خدمات دانشجویی (Studierendenwerk)، شورای دانشجویی و در بسیاری از شهرها بلیت سراسری حمل‌ونقل (Deutschlandsemesterticket) میشود.
همین بلیت تفاوت اصلی را می‌سازد. از ترم زمستانه ۲۰۲۶/۲۷ قیمت آن ۲۲۶٫۸۰ یورو برای هر ترم است و هر جا اجباری باشد، مبلغ کل را به بالای ۳۳۰ یورو می‌برد.
| دانشگاه | ترم زمستانه ۲۰۲۶/۲۷ | بلیت سراسری |
|---|---|---|
| گوته فرانکفورت | ۴۰۸٫۲۸ یورو | دارد |
| هامبورگ | ۴۰۲ یورو | دارد |
| FU برلین | ۳۷۶٫۸۰ یورو | دارد |
| TU درسدن | ۳۶۱ یورو | دارد |
| کلن | ۳۵۵٫۶۵ یورو | دارد |
| لایپزیگ | ۳۳۲٫۳۰ یورو | دارد |
| هایدلبرگ | ۱۸۹٫۸۰ یورو | ندارد |
| TUM مونیخ | ۹۷ یورو (رقم فعلی سایت دانشگاه) | ندارد |
| FAU ارلانگن-نورنبرگ | ۸۲ یورو | ندارد |
قاعده سرانگشتی: در بایرن و بادن-وورتمبرگ حدود ۸۰ تا ۱۹۰ یورو، در بقیه جاها ۳۳۰ تا ۴۱۰ یورو. ولی ۹۷ یوروی مونیخ را ارزانی حساب نکنید. آنجا بلیت را باید جدا بخرید، و بلیت عادی سراسری از ژانویه ۲۰۲۶ ماهی ۶۳ یورو است.
در برلین این مبلغ از پنج جزء ساخته میشود: ۸۵ یورو خدمات دانشجویی، ۵۰ یورو هزینه اداری، ۱۰ یورو شورای دانشجویی، ۲۲۶٫۸۰ یورو بلیت و ۵ یورو صندوق اجتماعی.
اجاره اتاق دانشجویی در شهرهای مختلف آلمان چقدر است؟
از حدود ۲۸۰ یورو در شهرهای کوچک زاکسن تا ۸۰۰ یورو در مونیخ. ارقام زیر میانگین اجاره گرم (با قبوض) یک اتاق در خانه اشتراکی یا WG است که در سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده. برای چند شهر، رقم پاییز ۲۰۲۴ با چند درصد افزایش برآوردی به‌روز شده است.
| شهر | اجاره اتاق WG (یورو در ماه) | سهم اجاره از ۹۹۲ یورو |
|---|---|---|
| مونیخ | ۸۰۰ | ۸۱٪ |
| فرانکفورت | ۶۹۴ | ۷۰٪ |
| برلین و هامبورگ | ۶۵۰ | ۶۶٪ |
| کلن | ۶۲۰ | ۶۳٪ |
| اشتوتگارت | ۵۸۲ | ۵۹٪ |
| هایدلبرگ | ۵۲۰ | ۵۲٪ |
| آخن | ۴۶۲ | ۴۷٪ |
| لایپزیگ | ۴۲۰ | ۴۲٪ |
| درسدن | ۳۸۹ | ۳۹٪ |
| ماگدبورگ | ۳۶۲ | ۳۶٪ |
| ینا | ۳۴۷ | ۳۵٪ |
| کمنیتس | ۳۰۷ | ۳۱٪ |
ستون سوم را جدی بگیرید. ۹۹۲ یورو همان مبلغی است که هر ماه از حساب بلوکه آزاد میشود. در مونیخ چهار پنجم آن فقط برای اتاق میرود.
راه ارزانتر خوابگاه است: میانگین حدود ۲۶۰ تا ۲۸۰ یورو در ماه، و طبق DAAD بیش از ۴۰ درصد دانشجویان خارجی در خوابگاه زندگی میکنند. ایرادش صف انتظار است. در مونیخ با بیش از ۹٬۰۰۰ جا و میانگین اجاره حدود ۴۰۰ یورو، زمان انتظار از یک تا هفت ترم اعلام شده. اجاره‌ها هم ثابت نمی‌مانند: گزارش MLP که ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شد رشد اجاره دانشجویی را ۲٫۶ درصد در یک سال نشان می‌دهد.
هنگام انتخاب دانشگاه، جدول اجاره را کنار فهرست دانشگاه‌های دولتی بگذارید. دو دانشگاه با کیفیت نزدیک به هم می‌توانند در سال چند هزار یورو اختلاف هزینه داشته باشند.
بودجه ماهانه در لایپزیگ، کلن و مونیخ چقدر از آب درمی‌آید؟
حدود ۹۹۰ یورو در لایپزیگ، نزدیک ۱٬۲۰۰ یورو در کلن و نزدیک ۱٬۴۰۰ یورو در مونیخ، اگر در هر سه شهر اتاق WG با اجاره میانگین بگیرید. با خوابگاه، مونیخ هم به حدود ۱٬۰۰۰ یورو برمی‌گردد. حساب این چهار حالت برای دانشجویی ۲۴ ساله با بیمه دولتی:
| قلم ماهانه | لایپزیگ، WG | کلن، WG | مونیخ، WG | مونیخ، خوابگاه |
|---|---|---|---|---|
| اجاره | ۴۲۰ | ۶۲۰ | ۸۰۰ | حدود ۴۰۰ |
| بیمه درمانی دولتی | ۱۴۶ | ۱۴۶ | ۱۴۶ | ۱۴۶ |
| خوراک، پوشاک، تفریح، تلفن و وسایل درسی (ارقام پیمایش ۲۰۲۱) | ۳۷۲ | ۳۷۲ | ۳۷۲ | ۳۷۲ |
| سهم ماهانه سمستربایتراگ | ۵۵ | ۵۹ | ۱۶ | ۱۶ |
| بلیت حمل‌ونقل جداگانه | صفر | صفر | ۶۳ | ۶۳ |
| جمع (یورو) | ۹۹۳ | ۱٬۱۹۷ | ۱٬۳۹۷ | ۹۹۷ |
ردیف سوم را دست‌پایین گرفته‌ایم، چون از داده ۲۰۲۱ می‌آید و قیمت‌ها از آن زمان بالا رفته است. با این حال الگو روشن است. در لایپزیگ خرج ماهانه تقریبا با همان ۹۹۲ یورویی که هر ماه آزاد میشود سربه‌سر است. در کلن ماهی حدود ۲۰۰ یورو کم می‌آورید و در مونیخ با اتاق WG حدود ۴۰۰ یورو. این کسری را یا خانواده می‌دهد یا کار دانشجویی.
ستون آخر نشان می‌دهد چرا در مونیخ همه دنبال خوابگاه‌اند. هر دو دانشگاه بزرگ شهر، TUM و LMU، در همین بازار اجاره‌اند؛ اگر مقصدتان یکی از این دو است، ثبتنام خوابگاه را به بعد از رسیدن موکول نکنید.
آیا باید برای شهریه هم پول کنار بگذارید؟
در بیشتر ایالت‌ها نه. استثناها مشخص‌اند: بادن-وورتمبرگ از دانشجوی غیر اروپایی ترمی ۱٬۵۰۰ یورو میگیرد و چند دانشگاه بایرن، از جمله TUM، شهریه خودشان را دارند. جزئیات، معافیت‌ها و جدول کامل را در صفحه تحصیل رایگان در آلمان نوشته‌ایم. اینجا فقط یک نکته: اگر دانشگاه شما شهریه دارد، آن مبلغ را به همه جمع‌های پایین اضافه کنید.
شهریه دانشگاه‌های شهریه‌دار در یک سال چقدر به بودجه اضافه می‌کند؟
از ۱٬۰۰۰ یورو در یک دانشگاه علوم کاربردی بایرن تا ۱۲٬۰۰۰ یورو در گران‌ترین ارشدهای TUM. چون شهریه ترمی اعلام میشود، خیلی‌ها آن را کوچک می‌بینند؛ جدول زیر همان را سالانه کرده است. همه ارقام برای دانشجوی غیر اروپایی و جدا از سمستربایتراگ است.
| دانشگاه یا ایالت | شهریه هر ترم | در یک سال |
|---|---|---|
| همه دانشگاه‌های بادن-وورتمبرگ | ۱٬۵۰۰ یورو | ۳٬۰۰۰ یورو |
| TUM، کارشناسی | ۲٬۰۰۰ یا ۳٬۰۰۰ یورو، بسته به رشته | ۴٬۰۰۰ یا ۶٬۰۰۰ یورو |
| TUM، ارشد | ۴٬۰۰۰ یا ۶٬۰۰۰ یورو | ۸٬۰۰۰ یا ۱۲٬۰۰۰ یورو |
| FAU ارلانگن-نورنبرگ (ورودیهای تازه از ترم تابستانه ۲۰۲۷) | کارشناسی ۱٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰؛ ارشد ۲٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ یورو | ۲٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰ یورو |
| TH نورنبرگ (ورودی از زمستان ۲۰۲۶/۲۷) | ۱٬۰۰۰ یورو | ۲٬۰۰۰ یورو |
| TH اینگولشتات | کارشناسی ۸۰۰؛ ارشد ۱٬۲۰۰ یورو | ۱٬۶۰۰ یا ۲٬۴۰۰ یورو |
| Hochschule مونیخ (ورودی از زمستان ۲۰۲۶/۲۷) | کارشناسی ۵۰۰؛ ارشد ۷۰۰ یورو | ۱٬۰۰۰ یا ۱٬۴۰۰ یورو |
بادن-وورتمبرگ یعنی هایدلبرگ، KIT، اشتوتگارت و فرایبورگ. دولت تازه این ایالت در توافق ائتلافی ماه مه ۲۰۲۶ فقط نوشته که این شهریه «بازبینی» میشود؛ حذفی تصویب نشده است. TUM هم برای ورودیهای زمستان ۲۰۲۷/۲۸ نرخ بالاتری اعلام کرده: ۲٬۳۰۰ یا ۳٬۴۰۰ یورو در کارشناسی و ۴٬۶۰۰ یا ۶٬۸۰۰ یورو در ارشد. کسی که پیش از آن ثبتنام کرده باشد با همان نرخ شروعش ادامه می‌دهد.
در مقابل، نوردراین-وستفالن تصمیم گرفته شهریه نگیرد و دانشگاه‌های دولتی برلین هم از دانشجوی غیر اروپایی شهریه نمی‌خواهند. RWTH آخن نوشته که درباره شهریه غیر اروپایی‌ها هنوز تصمیمی گرفته نشده و دانشجویان فعلی را شامل نخواهد شد. این فهرست زود کهنه میشود؛ FAU و Hochschule مونیخ همین تازگی به آن اضافه شده‌اند.
سال اول روی هم چقدر تمام میشود؟ دو حساب نمونه
برای یک دانشجوی ایرانی در شهری بدون شهریه، حدود ۱۲٬۸۰۰ تا ۱۲٬۹۰۰ یورو پیش از بلیت هواپیما و ودیعه خانه. در ایالتی با شهریه، حدود ۱۵٬۵۰۰ یورو. حساب این دو عدد:
| قلم | لایپزیگ (بدون شهریه) | هایدلبرگ (بادن-وورتمبرگ) |
|---|---|---|
| خرج زندگی ۱۲ ماه (مبلغ حساب بلوکه) | ۱۱٬۹۰۴ یورو | ۱۱٬۹۰۴ یورو |
| شهریه دو ترم | صفر | ۳٬۰۰۰ یورو |
| سمستربایتراگ دو ترم (با رقم ترم زمستانه) | حدود ۶۶۵ یورو | حدود ۳۸۰ یورو |
| هزینه ویزا | ۷۵ یورو | ۷۵ یورو |
| اولین کارت اقامت | ۱۰۰ یورو | ۱۰۰ یورو |
| کارمزد افتتاح حساب بلوکه | ۷۰ تا ۱۵۰ یورو | ۷۰ تا ۱۵۰ یورو |
| جمع تقریبی | ۱۲٬۸۰۰ تا ۱۲٬۹۰۰ یورو | ۱۵٬۵۰۰ تا ۱۵٬۶۰۰ یورو |
ردیف اول کف قانونی است، نه خرج واقعی شما. در لایپزیگ با اجاره ۴۲۰ یورو احتمالاً کافی است. در هایدلبرگ با اجاره ۵۲۰ یورو تنگ میشود.
ودیعه خانه در این جدول نیست و میتواند تا سه برابر اجاره ماهانه باشد؛ یعنی در لایپزیگ تا حدود ۱٬۲۶۰ یورو که باید همان هفته‌های اول نقد داشته باشید. این پول آخر قرارداد برمی‌گردد، ولی ماه اول از جیب شما میرود.
چه خرج‌هایی معمولاً از حساب‌وکتاب جا میماند؟
خرج‌های یک‌باره ماه اول. متقاضی معمولاً حساب بلوکه را کامل می‌کند و خیالش راحت میشود، بعد در هفته اول با چند پرداخت پشت‌سرهم روبه‌رو میشود:
- ودیعه و اولین اجاره، پیش از آنکه اولین ۹۹۲ یورو آزاد شود.
- بیمه مسافرتی برای ورود، که سفارت برای دستکم ۹۰ روز می‌خواهد.
- اولین حق بیمه درمانی؛ قاعده‌های آن برای دانشجوی بالای ۳۰ سال و دانشجوی دوره زبان فرق دارد و گران‌تر تمام میشود.
- وسایل اولیه اتاق. بسیاری از اتاق‌ها بدون مبلمان اجاره داده می‌شوند.
- هزینه بررسی مدارک در uni-assist، اگر دانشگاه شما از آن استفاده می‌کند.
اگر مسیر شما از کالج پیش‌دانشگاهی می‌گذرد، یک سال به همه این حساب‌ها اضافه میشود. دوره اشتودینکالج معمولاً دو ترم است و در آن مدت هم اجاره و بیمه می‌پردازید.
بیمه درمانی دانشجویی ماهی چقدر است و برای چه کسانی گران‌تر میشود؟
در سال ۲۰۲۶ بیمه دولتی دانشجویی حدود ۱۴۱ تا ۱۵۲ یورو در ماه است. برای دانشجوی بالای ۳۰ سال و برای کسی که هنوز در دوره زبان است قاعده فرق می‌کند و معمولا کار به بیمه خصوصی می‌کشد.
حق بیمه دولتی از سه جزء ساخته میشود: ۸۷٫۳۸ یورو سهم درمان، سهم اضافه‌ای که هر صندوق خودش تعیین می‌کند، و بیمه مراقبت که برای افراد زیر ۲۳ سال ۳۰٫۷۸ یورو و برای ۲۳ ساله‌های بدون فرزند و بالاتر ۳۵٫۹۱ یورو است.
| صندوق بیمه (۲۰۲۶) | زیر ۲۳ سال | ۲۳ سال به بالا، بدون فرزند |
|---|---|---|
| TK | ۱۴۱٫۱۶ یورو | ۱۴۶٫۲۹ یورو |
| Barmer | ۱۴۶٫۲۹ یورو | ۱۵۱٫۴۲ یورو |
سه گروه از این جدول بیرون می‌افتند:
- دانشجوی ۳۰ ساله و بالاتر. بیمه دانشجویی در پایان ترمی که ۳۰ ساله می‌شوید تمام میشود. کسی که هنگام شروع تحصیل ۳۰ سال را رد کرده و سابقه بیمه دولتی در آلمان یا اتحادیه اروپا ندارد، فقط میتواند بیمه خصوصی بگیرد.
- دانشجوی دوره زبان. در حالت کلی به بیمه دولتی راه ندارد و بیمه خصوصی لازم دارد. زیر ۳۰ ساله‌ها با شروع رشته اصلی می‌توانند به بیمه دولتی بروند.
- دانشجوی اشتودینکالج. بعضی صندوق‌های دولتی تعرفه ویژه دارند؛ از خود کالج بپرسید.
برای مقایسه، در قرارداد چارچوب سازمان‌های خدمات دانشجویی دو تعرفه خصوصی قیمت مشخص دارند: یکی ماهی ۷۸ یورو، و دیگری ۳۴٫۵۰ یورو در دوازده ماه اول و ۶۰ یورو از ماه سیزدهم.
ارزان بودن بیمه خصوصی وسوسه‌کننده است، ولی دو خطر دارد. کسی که برای بیمه خصوصی از بیمه دولتی معافیت بگیرد، تا پایان تحصیل نمی‌تواند برگردد. و بیمه‌نامه‌های خیلی ارزان را ممکن است اداره اتباع خارجی نپذیرد.
پیش از پرواز به آلمان چه پولهایی خرج میشود؟
چند صد یورو، پیش از آنکه حتی یک شب در آلمان بوده باشید. این خرجها کوچک‌اند و برای همین در هیچ جدولی نمی‌آیند، ولی به یورو و اغلب نقد پرداخت می‌شوند.
| قلم | مبلغ در ۲۰۲۶ | توضیح |
|---|---|---|
| بررسی مدارک در uni-assist | ۷۵ یورو رشته اول، ۳۰ یورو هر رشته بعدی | برای هر ترم تازه دوباره پرداخت میشود؛ سه رشته ۱۳۵ یورو |
| تایید مدارک در سفارت، اگر دانشگاه بخواهد | ۴۰ یورو برای هر سند | ۳۰ یورو سفارت و ۱۰ یورو TLScontact |
| آزمون ورودی کالج | در هانوفر ۵۰ یورو | همه کالج‌ها هزینه نمی‌گیرند |
| هزینه ویزای ملی | ۷۵ یورو (زیر ۱۸ سال ۴۰ یورو) | نقد و به یورو؛ کارمزد TLScontact جداست |
| کارمزد افتتاح حساب بلوکه | ۷۰ تا ۱۵۰ یورو | بسته به ارائه‌دهنده |
| بیمه مسافرتی ورود | بسته به شرکت | دستکم ۹۰ روز با پوشش ۳۰ هزار یورو |
سه قلم را عمدا بدون عدد گذاشته‌ایم، چون رقم رسمی برایشان نداریم: ترجمه رسمی مدارک، که به تعداد صفحه و دارالترجمه بستگی دارد؛ هزینه آزمون‌های TestDaF و TestAS، که فقط داخل پرتال ثبتنام نشان داده میشود؛ و بلیت هواپیما. فهرست کامل مدارکی که باید ترجمه شوند در صفحه شرایط و مدارک پذیرش است.
یک خرج دیگر هم هست که به انتخاب شما بستگی دارد: اینکه پذیرش را خودتان بگیرید یا کار را به موسسه بسپارید. مقایسه این دو راه را در صفحه هزینه اخذ پذیرش دانشگاه آلمان آورده‌ایم. هزینه ویزا را هم که در جدول می‌بینید به سفارت می‌پردازید؛ ما ویزا نمی‌گیریم و قول ویزا هم نمی‌دهیم، و روند آن را در صفحه ویزای تحصیلی آلمان بخوانید.
اگر از اشتودینکالج شروع کنید، چه چیزی به هزینه‌ها اضافه میشود؟
یک سال زندگی، نه شهریه. کالجهای دولتی در حالت کلی شهریه ندارند و فقط سمستربایتراگ میگیرند که بسته به کالج ۱۰۰ تا ۴۰۰ یورو در ترم است.
پس حساب کالج تقریبا همان حساب یک سال دانشجویی است: دوازده ماه اجاره و بیمه و خوراک، دو سمستربایتراگ، و در پایان هزینه آزمون FSP که مثلا در فرانکفورت برای دانشجوی خود کالج ۱۰۰ یورو است. برای ویزای این سال هم همان مبلغ سال اول را باید نشان بدهید.
دو نکته که کمتر گفته میشود. کالجهای خصوصی معمولا شهریه میگیرند و فقط شمار کمی از آنها آزمون FSP با اعتبار دولتی را تضمین میکنند. و در TUM خود دوره کالج از شهریه معاف است، ولی قبولی در FSP کسی را از شهریه کارشناسی معاف نمی‌کند. یعنی «یک سال کالج در مونیخ» ارزانتر از «یک سال کارشناسی در مونیخ» است و بعدش گران میشود.
کل دوره لیسانس یا ارشد روی هم چقدر خرج دارد؟
با ارقام ۲۰۲۶، کفِ یک ارشد دوساله در شهری بدون شهریه حدود ۲۵ هزار یورو است و کفِ یک کارشناسی سه‌ساله حدود ۳۸ هزار یورو. کف یعنی همان ماهی ۹۹۲ یورو که قانون برای زندگی فرض می‌کند، به اضافه سمستربایتراگ.
| مسیر (نمونه: لایپزیگ) | زندگی با ماهی ۹۹۲ یورو | سمستربایتراگ | جمع تقریبی |
|---|---|---|---|
| ارشد، ۴ ترم | ۲۳٬۸۰۸ یورو | حدود ۱٬۳۳۰ یورو | حدود ۲۵٬۱۰۰ یورو |
| کارشناسی، ۶ ترم | ۳۵٬۷۱۲ یورو | حدود ۱٬۹۹۰ یورو | حدود ۳۷٬۷۰۰ یورو |
| کالج و بعد کارشناسی، ۸ ترم | ۴۷٬۶۱۶ یورو | حدود ۲٬۲۰۰ تا ۲٬۸۰۰ یورو | حدود ۵۰ هزار یورو |
این اعداد را به چهار دلیل باید رو به بالا خواند. اول، در ایالت شهریه‌دار برای هر ترم ۱٬۵۰۰ یورو یا بیشتر اضافه میشود؛ یعنی ۶٬۰۰۰ یورو برای ارشد و ۹٬۰۰۰ یورو برای کارشناسی در بادن-وورتمبرگ. دوم، خیلی از کارشناسی‌های دانشگاه‌های علوم کاربردی هفت یا هشت ترم‌اند، نه شش. سوم، اجاره دانشجویی در سه سال اخیر سالی حدود ۴ درصد بالا رفته است. و چهارم، کمتر کسی دقیقا سر وقت فارغ‌التحصیل میشود.
از آن طرف، از سال دوم معمولا بخشی از خرج با کار دانشجویی درمی‌آید. پدر و مادری که می‌پرسند «روی هم چقدر باید کنار بگذاریم؟» جواب صادقانه‌اش این است: سال اول را کامل، و برای سال‌های بعد دستکم نصف. ساختار دو مقطع را در صفحه‌های پذیرش لیسانس و پذیرش ارشد ببینید.
چطور میشود خرج زندگی دانشجویی را پایین آورد؟
با تصمیم‌هایی که پیش از رفتن می‌گیرید، نه با صرفه‌جویی در خوراک. چهار اهرم واقعی وجود دارد:
- شهر. اختلاف میانگین اجاره مونیخ و لایپزیگ ماهی ۳۸۰ یورو است؛ در یک سال ۴٬۵۶۰ یورو. هیچ کار دانشجویی‌ای این اختلاف را راحت پر نمی‌کند.
- خوابگاه. همان روزی که نامه پذیرش رسید در سازمان خدمات دانشجویی شهر ثبتنام کنید. در برلین جست‌وجوی خوابگاه با بازه‌های انتظار ۶ ماه، ۷ تا ۱۸ ماه و بیشتر کار می‌کند.
- کار در خود دانشگاه. دستیار دانشجویی محدودیت روز کاری ندارد، فقط باید به اداره اتباع خارجی خبر بدهید. به رشته‌تان هم ربط دارد.
- Deutschlandstipendium. ماهی ۳۰۰ یورو، برای همه ملیت‌ها و بدون توجه به درآمد، دستکم برای دو ترم. در دانشگاه خودتان درخواست می‌دهید، پس برای سال اول به کار نمی‌آید ولی از سال دوم ارزش تلاش دارد.
اهرم اول را هنگام انتخاب دانشگاه در دست دارید و بعد از آن دیگر نه. به همین دلیل در راهنمای انتخاب دانشگاه برای ایرانی‌ها هزینه شهر را کنار کیفیت و شانس پذیرش گذاشته‌ایم. اگر تازه در ابتدای راه هستید، از راهنمای کامل تحصیل در آلمان شروع کنید.
چقدر از این هزینه با کار کنار درس جبران میشود؟
بخشی از آن، نه همه‌اش. سقف مینی‌جاب در سال ۲۰۲۶ ماهی ۶۰۳ یورو است که با حداقل دستمزد ساعتی ۱۳٫۹۰ یورو حدود ۴۳ ساعت کار در ماه میشود. این مبلغ اجاره یک اتاق در کلن را می‌پوشاند، ولی برای ویزا به حساب نمی‌آید: سفارت پول موجود می‌خواهد، نه درآمد احتمالی. قانون ۱۴۰ روز کار و جزئیات آن را در صفحه کار دانشجویی و اقامت بعد از تحصیل بخوانید.
بورسیه هم در سال اول کمتر از آنچه فکر می‌کنید به کار می‌آید؛ دلیلش را در راهنمای بورسیه‌های آلمان برای ایرانی‌ها توضیح داده‌ایم.
همه ارقام این صفحه از منابع رسمی و با تاریخ ۲۰۲۶ برداشته شده، اما سمستربایتراگ هر ترم تغییر می‌کند. پیش از پرداخت، رقم نهایی را در صفحه ثبتنام همان دانشگاه ببینید.
