ویزای تحصیلی آلمان یک ویزای ملی است که برای ساکنان ایران فقط از راه سفارت آلمان در تهران و دفتر TLScontact درخواست میشود. پایه آن نامه پذیرش دانشگاه است، کنار مدرک مالی و مدرک زبان. این صفحه فقط برای آگاهی شماست و وضعیت را آن‌طور که در اکتبر ۲۰۲۶ اعلام شده شرح میدهد.
ما ویزا نمیگیریم و قول ویزا هم نمیدهیم؛ چنین وعدهای خلاف قانون است. GO2DE برای دانشگاه‌های دولتی پذیرش میگیرد. درخواست ویزا، وقت سفارت و ترجمه مدارک در خدمات ما نیست. تصمیم درباره ویزا فقط و فقط با سفارت آلمان و مقامات آلمانی است و هیچ شرکت یا مشاوری نمی‌تواند نتیجه آن را تعیین یا پیش‌بینی کند.
وضعیت سفارت آلمان در تهران برای ویزای دانشجویی چیست؟ (اکتبر ۲۰۲۶)
طبق اعلام سفارت در اکتبر ۲۰۲۶، بخش ویزا و بخش کنسولی به دلیل کمبود جدی نیرو و محدودیت فنی «با فعالیت محدود» کار می‌کنند. سفارت نوشته که نمی‌تواند بگوید کار عادی چه زمانی از سر گرفته میشود.
برای این‌که بدانید چطور به اینجا رسیدیم:
- فوریه ۲۰۲۶: طبق گزارش روزنامه taz در ۱۵ فوریه، آلمان در ایران هیچ درخواست ویزایی نمی‌پذیرفت. شرکت طرف قرارداد وقت تازه نمی‌داد و وقت‌های موجود را لغو کرده بود.
- از ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶: TLScontact فهرستهای انتظار تازه باز کرد. طبق اعلام سفارت، متقاضیان باید فقط در همین فهرستهای تازه ثبتنام کنند.
- اکتبر ۲۰۲۶: طبق متن سفارت، TLScontact به کسانی که از ۱۵ ژوئیه در سه فهرست دانشجویی تازه ثبتنام کرده‌اند دوباره وقت میدهد. درخواست‌های ثبت‌شده قبلی «در حد ظرفیت» بررسی و ویزاهای تاییدشده در تهران «در حد ظرفیت» صادر میشود.
دو واقعیت دیگر را هم کنار این بگذارید. وزارت خارجه آلمان، با تاریخ ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، برای ایران هشدار سفر کامل دارد و نوشته که سفارت فعلاً نمی‌تواند کمک کنسولی را تضمین کند. و تعداد پرونده‌های ویزای تحصیلی رسیدگی‌شده از ایران از ۵٬۱۶۰ در سال ۲۰۲۴ به ۳٬۹۲۲ در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
معنایش برای شما چیست؟ راه بسته نیست، ولی کند و نامطمئن است. زمان انتظار را هیچ‌کس نمی‌داند.
این بخش ممکن است همان هفته‌ای که می‌خوانید کهنه شده باشد. پیش از هر اقدامی، صفحه ویزای ملی و اطلاعیه «فعالیت محدود» را روی سایت سفارت آلمان در تهران (teheran.diplo.de) خودتان بخوانید. منبع معتبر همان است، نه این صفحه و نه کانال‌های تلگرامی.
در کدام فهرست انتظار TLScontact باید ثبتنام کنید؟
در یکی از سه فهرست دانشجویی، بسته به نوع پذیرش‌تان. هر سه برای اقامت طبق ماده ۱۶b قانون اقامت‌اند. ثبتنام در فهرست اشتباه وقت شما را هدر میدهد.
| نام فهرست (طبق سایت سفارت، اکتبر ۲۰۲۶) | برای چه کسی | نکته |
|---|---|---|
| NEW National visa: Students Master/PhD | دارنده پذیرش ارشد، دکتری یا دوره آزمون دولتی | نام رشته و ترم باید در نامه پذیرش آمده باشد |
| NEW National visa Students: Bachelor | دارنده پذیرش لیسانس | — |
| NEW National visa Students: Studienkolleg and Preparatory language course | کسی که پیش از رشته اصلی باید کالج، دوره آمادگی یا دوره زبان بگذراند | پذیرش مشروط هم ممکن است |
همراهان در این فهرست‌ها جایی ندارند. خانواده دانشجو جداگانه در فهرست الحاق خانواده ثبتنام میکند؛ تنها استثنا بورسیه‌های DAAD است که خانواده در خود بورس دیده شده باشد.
ردیف اول جدول یک پیام برای مرحله پذیرش دارد: نامه‌ای که رشته و ترم شروع را دقیق ننوشته باشد دردسر می‌سازد. اگر مسیرتان از کالج می‌گذرد، صفحه اشتودین‌کالج را ببینید.
آیا میشود از کشور دیگری برای ویزا اقدام کرد؟
برای کسی که در ایران زندگی میکند، نه. سفارت تهران تنها مرجع صالح برای ایرانی‌هایی است که اقامتگاه عادی‌شان ایران است، و اقامتگاه عادی یعنی دست‌کم شش ماه زندگی در ایران تا روز درخواست.
سفارت در اطلاعیه خود صریح است: به کشورهای همسایه سفر نکنید. درخواست در آنجا به دلیل نبود صلاحیت رد میشود و حضور در نمایندگی دیگر فقط وقتی مجاز است که دعوت شده باشید.
برای ایرانی‌ای که واقعاً در کشور سومی مقیم است، مثلاً با اجازه اقامت و بیش از شش ماه سکونت در ترکیه، منطق همین قاعده میگوید نمایندگی آلمان در همان کشور صالح است. اما این برداشت ماست، نه جمله سفارت. از همان نمایندگی کتبی بپرسید.
انواع ویزای مرتبط با تحصیل در آلمان کدام‌اند؟
چهار نوع، که سه‌تایشان به «صلاحدید» مقام آلمانی بستگی دارند. تفاوتشان در این است که چه مدرکی از دانشگاه در دست دارید.
| نوع | ماده قانون اقامت | برای چه وضعیتی | مدت |
|---|---|---|---|
| ویزای تحصیلی | ۱۶b بند ۱ | پذیرش قطعی تمام‌وقت؛ دوره زبان وابسته به پذیرش و اشتودین‌کالج با تاییدیه ثبتنام هم «تحصیل» حساب میشود | اقامت معمولاً ۲ سال، دست‌کم ۱ سال |
| اقامت با پذیرش مشروط | ۱۶b بند ۵ | پذیرش مشروط، الزام به کالج بدون جای قطعی در کالج، یا دوره زبان بدون پذیرش دانشگاه | به صلاحدید مقام مسئول |
| ویزای متقاضی تحصیل (Studienbewerbervisum) | ۱۷ بند ۲ | کسی که هنوز پذیرش ندارد و می‌خواهد در آلمان برای آن اقدام کند | تا ۹ ماه |
| ویزای دوره زبان غیر مقدماتی | ۱۶f | دوره زبانی که برای ورود به دانشگاه نیست | به صلاحدید مقام مسئول |
درباره ردیف سوم محتاط باشید. در فهرستهای انتظار تهران دسته جداگانه‌ای برای ویزای متقاضی تحصیل دیده نمی‌شود و در اکتبر ۲۰۲۶ روشن نیست که چنین درخواستی اصلاً پذیرفته میشود یا نه. راه مطمئن‌تر این است که پیش از سفارت، پذیرش دانشگاه را در دست داشته باشید.
چه مدارکی برای ویزای تحصیلی لازم است؟
فهرست زیر از برگه راهنمای سفارت در سال ۲۰۲۶ برداشته شده است. نسخه نهایی را همیشه از خود سفارت بگیرید.
- فرم VIDEX امضاشده و عکس بیومتریک
- گذرنامه با دست‌کم یک سال اعتبار باقی‌مانده
- نامه پذیرش دانشگاه؛ اگر پذیرش به دوره زبان یا کالج وابسته است، تاییدیه ثبتنام آن دوره؛ برای دکتری، تاییدیه استاد راهنما
- انگیزه‌نامه و رزومه بدون فاصله زمانی توضیح‌داده‌نشده
- مدرک زبان که در روز وقت بیش از یک سال از صدورش نگذشته باشد، در سطحی که برای شروع دوره لازم است؛ برای دوره انگلیسی‌زبان IELTS یا TOEFL
- مدرک توان مالی
- مدارک تحصیلی قبلی و ریزنمره‌ها با ترجمه آلمانی و تایید وزارت خارجه ایران؛ برای ارشد، دانشنامه و ریزنمره لیسانس کافی است
- بیمه مسافرتی برای ورود: دست‌کم ۹۰ روز، پوشش ۳۰٬۰۰۰ یورو، کل حوزه شنگن
سه نکته درباره این فهرست. تایید مدارک توسط خود سفارت (Legalisation) دیگر برای ویزای تحصیلی لازم نیست و همان ترجمه با تایید وزارت خارجه ایران کافی است. مدرک مالی برای سال ۲۰۲۶ برابر ۱۱٬۹۰۴ یورو است و راه‌های ارائه آن را در صفحه حساب بلوکه آلمان توضیح داده‌ایم. و قاعده یک‌ساله مدرک زبان را جدی بگیرید: مدرکی که برای پذیرش کافی بوده ممکن است تا روز وقت سفارت کهنه شده باشد. سطح‌های لازم را در راهنمای مدرک زبان ببینید.
هزینه ویزا چقدر است و رسیدگی چقدر طول میکشد؟
هزینه ویزا ۷۵ یورو است که به یورو و نقد پرداخت میشود؛ برای افراد زیر سن قانونی ۴۰ یورو. کارمزد خدمات TLScontact جدا از این مبلغ است و برخی بورسیه‌ها از هزینه ویزا معاف‌اند.
درباره زمان، پاسخ صادقانه این است که کسی نمی‌داند. رسیدگی تازه بعد از حضور شما در روز وقت شروع میشود و سفارت مدتی برای آن اعلام نمی‌کند. پرونده‌های تحصیلی را اداره فدرال امور خارجی (BfAA) در آلمان بررسی میکند. ویزا معمولاً برای سال اول اقامت صادر میشود و ادامه آن را بعد از ورود از اداره اتباع خارجی شهرتان می‌گیرید.
این بی‌خبری روی برنامه تحصیلی اثر مستقیم دارد. پذیرش شما برای یک ترم مشخص است. اگر ویزا به آن ترم نرسد، باید با دانشگاه درباره ترم بعد صحبت کنید؛ پس هنگام چیدن نقشه راه پذیرش برای این مرحله زمان اضافه بگذارید و ددلاین ترم بعد را هم از نظر دور ندارید.
اگر درخواست رد شود چه راهی می‌ماند؟
راه اعتراض مستقیم به سفارت دیگر وجود ندارد. روش Remonstration از ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ حذف شده و تنها مسیر حقوقی، شکایت در دادگاه اداری برلین (Verwaltungsgericht Berlin) است.
راه عملی‌تر برای بیشتر متقاضیان، درخواست دوباره با پرونده‌ای است که ایراد قبلی را ندارد. و اینجا دوباره همان جمله اول صفحه: هر کس به شما بگوید ویزایتان را «درست میکند» یا «قطعی میگیرد»، چیزی وعده میدهد که در اختیار او نیست.
همسر و فرزند دانشجو چطور ویزا می‌گیرند؟
با درخواست جداگانه و صف جداگانه. طبق قانون اقامت، همسر دانشجو وقتی حق اقامت دارد که ازدواج پیش از صدور اقامت دانشجو وجود داشته باشد، اقامت بیش از یک سال پیش‌بینی شود، هر دو دست‌کم ۱۸ سال داشته باشند و همسر آلمانی پایه (A1) بداند. معافیت از A1 برای خانواده دارندگان بلو کارت و پژوهشگران است، نه دانشجویان.
طبق اعلام سفارت در اکتبر ۲۰۲۶، فهرست الحاق خانواده به ترتیب زمانی و «به تعداد محدود» پیش می‌رود. برنامه کمک به خانواده‌ها در سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) با متقاضی تماس میگیرد و پرونده از راه دفتر IOM در استانبول ثبت میشود؛ فقط بعد از این‌که با شما تماس گرفتند. هزینه برای بزرگسال ۷۵ و برای کودک ۴۰ یورو است.
از این مسیر چه چیزی دست شماست؟
کامل‌بودن پرونده و زمان‌بندی. صف سفارت را نمی‌شود کوتاه کرد، ولی میشود روزی که نوبت رسید با پرونده بی‌نقص حاضر شد: پذیرشی که رشته و ترم را دقیق نوشته، مدرک زبان تازه، مدرک مالی کامل، و رزومه‌ای که با مدارک تحصیلی جور درمی‌آید.
سهم ما در این مسیر در نقطه مشخصی تمام میشود: نامه پذیرش دانشگاه. از آنجا به بعد، متقاضی خودش با سفارت طرف است. این مرز را از اول روشن می‌گوییم تا کسی با تصور دیگری وارد این راه نشود.
