دانشگاه هومبولت برلین (Humboldt-Universität zu Berlin، کوتاه: HU Berlin) در اکتبر ۱۸۱۰ درهایش را باز کرد و نام ۲۹ برندهٔ نوبل، از جمله اینشتین، پلانک و هابر، با آن گره خورده است. برای متقاضی ایرانی اما نکتهٔ کاربردی‌تر این است: HU پروندهٔ مدرک خارجی را مستقیم تحویل نمی‌گیرد و درخواست شما از uni-assist عبور میکند.
درخواست پذیرش HU Berlin از کجا فرستاده میشود؟
از سامانهٔ uni-assist. هومبولت بررسی اولیهٔ مدارک تحصیلی خارجی را به این نهاد سپرده و uni-assist نتیجه را الکترونیکی به دانشگاه می‌رساند. تصمیم نهایی دربارهٔ قبولی با خود دانشگاه می‌ماند.
یک ظرافت مهم: ملاک، نوع مدرک است، نه گذرنامه. ایرانی‌ای که آبیتور آلمانی یا لیسانس یک دانشگاه آلمان را دارد مستقیم به HU درخواست می‌دهد. ایرانی‌ای که دیپلم یا لیسانسش از ایران است، از uni-assist می‌رود. هومبولت فهرستی از استثناها هم دارد، مثلاً برای دانشجویان فعلی و سابق خودش.
در مقطع ارشد همین قاعده برقرار است، با یک تبصره: بعضی برنامه‌ها روال دانشکده‌ای خودشان را دارند. پس اول صفحهٔ همان رشته را بخوانید، بعد سراغ فرم بروید. کارمزد uni-assist در سال ۲۰۲۶ برای نخستین رشته ۷۵ یورو و برای هر رشتهٔ بعدی در همان ترم ۳۰ یورو است. چگونگی ساخت حساب و بارگذاری مدارک را در راهنمای uni-assist نوشته‌ایم.
زمان را دستکم نگیرید. uni-assist در سپتامبر ۲۰۲۶ زمان بررسی پرونده‌های منطقهٔ «آفریقا، خاورمیانه و ایران» را دو تا سه هفته اعلام کرده، اما توصیهٔ خودش همچنان ثبت پرونده از هشت هفته پیش از مهلت است.
هومبولت یا دانشگاه آزاد؟ دو همسایه با دو روال متفاوت
این دو دانشگاه در یک شهرند، در یک اتحاد پژوهشی‌اند و هر دو عضو گروه U15. با این حال مسیر اداری‌شان برای مدرک ایرانی یکی نیست.
| موضوع | HU Berlin | FU Berlin |
|---|---|---|
| سال آغاز به کار | ۱۸۱۰ | ۱۹۴۸ |
| شمار دانشجو | ۳۴٬۳۰۴ بدون شریته (تابستان ۲۰۲۴) | ۳۳٬۹۰۰ در کارشناسی و ارشد (زمستان ۲۰۲۳/۲۴) |
| روال مدرک خارجی | uni-assist بررسی و ارسال میکند | متقاضی VPD می‌گیرد و در پورتال دانشگاه ثبت میکند |
| حق ثبتنام | حدود ۳۵۵ یورو (تقریبی) | ۳۷۶٫۸۰ یورو (زمستان ۲۰۲۶/۲۷) |
| QS 2027 (منبع دست‌دوم) | ۱۴۰ | ۹۸ |
اختلاف رتبه را جدی نگیرید؛ هر دو عدد از منابع واسطه آمده و باید در سایت QS کنترل شود. تفاوت واقعی در رشته‌هاست. جزئیات آن طرف را در صفحهٔ دانشگاه آزاد برلین ببینید.
کدام ارشدهای هومبولت به انگلیسی ارائه میشوند؟
مطمئن‌ترین پاسخ دربارهٔ دانشکدهٔ اقتصاد و مدیریت است: این دانشکده اعلام کرده همهٔ برنامه‌های ارشدش به انگلیسی تدریس میشود و انگلیسی سطح C1 می‌خواهد. M.Sc. Business Administration هم عمدتاً انگلیسی است. بیرون از این دانشکده، M.A. Mind and Brain را میشود نام برد.
در علوم اجتماعی چند ارشد بین‌المللی هست (Euromasters، TransAtlantic Masters و GET MA)، ولی زبان تدریس آن‌ها را نتوانستیم تأیید کنیم. فهرست کامل برنامه‌های انگلیسی HU هم در دست ما نیست. این را صادقانه می‌گوییم تا روی حدس برنامه‌ریزی نکنید: کاتالوگ رشتههای دانشگاه را با فیلتر زبان بگردید. نگاه کلی به این موضوع در صفحهٔ تحصیل به زبان انگلیسی در آلمان آمده است.
یک مثال: لیسانس مدیریت با معدل ۱۶
فرض کنید لیسانس مدیریت بازرگانی از یک دانشگاه دولتی ایران دارید و معدل‌تان ۱۶ از ۲۰ است. uni-assist برای مدارک دانشگاهی ایران کمترین نمرهٔ قبولی را ۱۲ می‌گیرد، پس با فرمول باواریایی اصلاح‌شده معدل شما حدود ۲٫۵ آلمانی میشود. با ۱۷ به حدود ۲٫۱ می‌رسید. اینکه ۲٫۵ برای یک ارشد پرمتقاضی اقتصاد در برلین کافی است یا نه، به آیین‌نامهٔ همان رشته و رقبای همان سال بستگی دارد. روش محاسبه در صفحهٔ تبدیل معدل ایران به آلمان شرح داده شده است.
با دیپلم ایرانی میشود وارد کارشناسی هومبولت شد؟
مستقیم نه. دیپلم ایرانی به‌تنهایی فقط راه کالج را باز میکند. با یک سال تحصیل موفق در دانشگاهی معتبر در ایران، پذیرش مستقیم در رشتهٔ هم‌خانواده ممکن میشود، و لیسانس چهارسالهٔ کامل محدودیت رشته را هم برمی‌دارد.
دربارهٔ کالج، گزارش‌ها می‌گویند HU از Studienkolleg مشترک با دانشگاه آزاد برلین استفاده میکند و درخواست آن هم از uni-assist است. این را روی صفحهٔ خود هومبولت ندیده‌ایم، پس پیش از اقدام از دفتر بین‌الملل دانشگاه بپرسید. کالج FU فقط ترم زمستانه ورودی دارد. کلیات دوره در صفحهٔ کالج آلمان هست.
رقابت هم کم نیست. در ترم زمستانه ۲۰۲۵/۲۶ از هر صد رشتهٔ مقطع پایه در ایالت برلین ۵۶ رشته محدودیت ظرفیت داشت. فقط هامبورگ از این بالاتر بود.
مهلت و هزینه در HU: چه چیزی قطعی است و چه چیزی نه؟
اینجا باید روراست باشیم. صفحات هومبولت در زمان تهیهٔ این متن برای ما باز نشد و بخشی از اطلاعات از صفحات دانشکده‌ها و منابع واسطه آمده است.
- مهلت: تاریخهای چرخهٔ جاری تأییدنشده است. صفحه‌ای قدیمیتر ۱۵ ژوئیه را برای ترم زمستانه می‌گوید و بیشتر رشته‌ها فقط همان ترم شروع میشوند.
- حق ثبتنام: حدود ۳۵۵ یورو با بلیت، بدون ذکر ترم. رقم رسمی ۲۰۲۶/۲۷ را باید از صفحهٔ ثبتنام برداشت.
- شهریه: دانشگاههای دولتی برلین برای غیراروپایی‌ها شهریه ندارند.
یک سال تحصیل، بدون احتساب کرایهٔ خانه، یعنی دو بار پرداخت همین حق ثبتنام. خرج اصلی جای دیگری است: میانهٔ اجارهٔ اتاق اشتراکی در برلین به ۶۵۰ یورو در ماه رسیده. فهرست دانشگاههای بدون شهریه و شرط‌هایش را در صفحهٔ تحصیل رایگان در آلمان بخوانید.
HU Berlin چقدر بین‌المللی است؟
طبق آمار خود دانشگاه برای ترم تابستانه ۲۰۲۴، از ۳۴٬۳۰۴ دانشجو (بدون شریته) ۵٬۲۱۱ نفر بین‌المللی بودند؛ حدود ۱۵ درصد. کل ایالت برلین از این هم جلوتر است: ۴۲٬۷۲۱ دانشجوی خارجی در ترم زمستانه ۲۰۲۴/۲۵، یعنی ۲۱٫۳ درصد همهٔ دانشجویان. در میان ایالت‌ها فقط براندنبورگ سهم بالاتری دارد.
از نظر پژوهشی، هومبولت از ۲۰۱۹ در قالب Berlin University Alliance بودجهٔ برتری می‌گیرد و این بودجه برای ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۳ تمدید شده است. دربارهٔ «نقاط قوت رشته‌ای» فهرست رسمی تأییدشده‌ای نداریم. آنچه میشود گفت این است که HU در کنار مانهایم، کلن و مونیخ از نشانی‌های قدیمی مدیریت و اقتصاد در آلمان به شمار می‌آید.
این دانشگاه به کار چه متقاضی‌ای می‌آید؟
به کار کسی که لیسانس اقتصاد، مدیریت یا رشته‌ای نزدیک دارد، انگلیسی‌اش به C1 می‌رسد و می‌خواهد در پایتخت درس بخواند. همچنین به کار علاقه‌مندان علوم انسانی و اجتماعی که آلمانی‌شان قوی است.
کمتر مناسب است برای کسی که مهندسی می‌خواهد؛ او باید TU Berlin را بررسی کند. و برای کسی که نمی‌تواند یک سال صبر کند، چون از دست دادن ورودی زمستانه در بیشتر رشتههای HU یعنی انتظار تا سال بعد.
